İnsülin direnci tanısı aldıktan sonra birçok kişinin duyduğu ilk cümle şudur:
“Kilo vermen lazım.”
Belki doktorunuz söyledi, belki çevrenizden duydunuz, belki de internet araştırmalarınızın çoğunda aynı öneriyle karşılaştınız.
Bir süre sonra bu mesaj o kadar sık tekrarlanır ki kişi şuna inanmaya başlar:
“Kilo veremiyorsam sağlıklı olamam.”
Peki gerçekten böyle mi?
İnsülin direnci olan herkesin sağlıklı olmak için mutlaka kilo vermesi gerekir mi? Yoksa gözden kaçan başka bir nokta mı var?
İnsülin Direncinde Neden Sürekli Kilo Vermekten Bahsediliyor?
Öncelikle şunu netleştirelim:
Kilo kaybının bazı kişilerde metabolik sağlık üzerinde olumlu etkileri olabilir.
Araştırmalar, vücut ağırlığında meydana gelen mütevazı bir azalmanın kan şekeri kontrolü, insülin düzeyleri ve bazı kardiyometabolik göstergelerde iyileşme sağlayabildiğini gösteriyor.
Bu nedenle sağlık profesyonellerinin kilo kaybından bahsetmesi anlaşılır bir durumdur.
Ancak burada önemli bir ayrım var:
Kilo kaybı bir davranış değildir.
Kilo kaybı bir sonuçtur.
Sağlığı etkileyen şey çoğu zaman o sonuca ulaşmaya çalışırken yapılan davranış değişiklikleridir.
Gözden Kaçan Şey: Sağlık Tartıda Başlamaz
İnsülin direnci tanısı alan birçok kişi tüm dikkatini tartıya yönlendiriyor.
Kilo verdiğinde başarılı,
Kilo veremediğinde başarısız hissediyor.
Oysa sağlık yalnızca tartıdaki sayıdan ibaret değildir.
Düzenli beslenmeye başlamak,
Daha iyi uyumak,
Hareket etmek,
Yemeklerle daha sakin bir ilişki kurmak,
Kan değerlerinde iyileşme görmek…
Bunların tamamı sağlıkla ilgilidir.
Üstelik bazen bu değişimler tartıdaki değişimden önce gerçekleşir.
Danışanlarda Sık Gördüğümüz Bir Durum
İnsülin direnci nedeniyle başvuran danışanların önemli bir kısmı yıllardır kilo vermeye çalışmış oluyor.
Karbonhidratı tamamen kesmiş,
Öğün atlamış,
Çeşitli diyetler denemiş,
Kilo vermiş ve geri almış…
Ama çoğu zaman fark ettiğimiz şey şu oluyor:
Asıl sorun sadece kilo değil.
Bazıları gün içinde yeterince yemek yemediği için akşam kontrolünü kaybediyor.
Bazıları uzun süredir açlık ve tokluk sinyallerini takip edemiyor.
Bazıları ise sürekli diyet yapmaktan o kadar yorulmuş oluyor ki artık ne yapacağını bilmiyor.
Bu noktada yeni bir yasak listesi eklemek yerine beslenme düzenini yeniden kurmak çok daha anlamlı olabiliyor.
Kilo Veremiyorsam Hiçbir Şey Yapamayacak mıyım?
Kesinlikle hayır.
Bu konu genellikle ya hep ya hiç şeklinde düşünülüyor.
Sanki iki seçenek varmış gibi:
- Kilo verirsem sağlıklıyım.
- Kilo veremezsem sağlıksızım.
Oysa gerçek hayat bu kadar siyah-beyaz değil.
Araştırmalar; düzenli fiziksel aktivite, uyku kalitesinin iyileştirilmesi, liften zengin beslenme ve sürdürülebilir alışkanlıkların metabolik sağlık üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösteriyor.
Yani sağlık yolculuğunda tek ilerleme göstergesi kilo değildir.
İnsülin Direncinde Nelere Odaklanabilirsiniz?
Eğer insülin direnciniz varsa öncelikle şu alanlara bakmak faydalı olabilir:
Düzenli öğünler
Uzun süre aç kalıp sonrasında aşırı yemeye çalışmak yerine gün içinde daha dengeli bir beslenme düzeni oluşturmak.
Lif tüketimi
Sebzeler, meyveler, kurubaklagiller ve tam tahıllar hem tokluk hissine hem de kan şekeri yönetimine katkı sağlayabilir.
Hareket
Amaç sadece kalori yakmak olmak zorunda değil. Düzenli hareket insülin duyarlılığını destekleyen önemli faktörlerden biridir.
Uyku
Yetersiz uyku hem iştah düzenini hem de kan şekeri kontrolünü etkileyebilir.
Stres yönetimi
Yoğun stres dönemlerinde hem beslenme davranışları hem de metabolik süreçler değişebilir.
Sonuç: Sağlığınızı Sadece Tartıyla Değerlendirmeyin
İnsülin direnci tanısı aldıysanız ve kilo veremediğiniz için kendinizi başarısız hissediyorsanız yalnız değilsiniz.
Evet, bazı kişiler için kilo kaybı sağlık göstergelerinde iyileşme sağlayabilir.
Ancak sağlığı yalnızca kilo üzerinden değerlendirmek hem eksik hem de çoğu zaman yıpratıcıdır.
Belki de şu soruyu sormak daha faydalı olabilir:
Tartıda gördüğüm sayı dışında sağlığım için neler yapıyorum?
Çünkü bazen en önemli değişimler tartıda değil; günlük alışkanlıklarda, kan değerlerinde, enerji seviyesinde ve yemekle kurduğumuz ilişkide gerçekleşir.
Kaynaklar
- American Diabetes Association (ADA) Standards of Care in Diabetes
- Reaven GM. Role of Insulin Resistance in Human Disease
- Bacon L, Aphramor L. Weight Science: Evaluating the Evidence for a Paradigm Shift
- Ross R. Exercise and Insulin Sensitivity Research